Bizilore

Bizilore izeneko eskola komunitate berri baten inguruan hitz egingo dizuet gaurkoan, beste modu bateko eskola eredu bat posible denaren erakusle dena. Tertulia-dialogiko honen sarreran aipatzen den Rebeca Wild pedagogaren aipuarekin (2007) emango diot sarrera nire hausnarketari: “Gaur egun gizarteak bizi dituen arazo larrien aurrean, pertsonen arteko erlazioak beste modu batera eraikitzeko bideak jorratzen dituzten ekimenak sortzen ari dira”. Hauetan, ez da indartsuenaren nagusitasuna ahulenaren aurrean inposatzen, eta ondorioz, hau da, bide hau hartuz eta orain arteko ikuspegia aldatuz, pertsona heldua erronka berrien aurrean jartzen da, testuan aipatzen den bezalaxe.

Lehenik eta behin,  ikaslearengan oinarritutako eskola komunitate bat dela esan behar da, eta horren adibide bezela jar nezake haur bakoitzari bere iniziatibatik sortutako jolasak aurrera eramateko erramintak eskeintzen dituztela. Horren haritik, UNESCOk 2004ean hezkuntzak, testuinguru guztietan, ikaslearengan oinarritutako ikaskuntza metodoak erabili behar dituela aipatu zuela azpimarratzen du. Hezkuntza ez zuzentzaile bezala definitzen dute euren burua, eta hezkuntza mota honetan pertsonak hazi eta garatzeko duen funtzio aktiboa defendatzen da. Hau ahalbideratzeko, epaiketarik, baloraziorik edota interpretaziorik gabeko ingurunea sortzen dute eta norberaren hazkuntza prozesu pertsonalean aske izaten uzten dute, hezitzaileon jarrera esku-hartzailea ekidituz, justu azken hau baita Piklerren ustetan haurra pasibo bilakatzen duena.

Bigarrenik, eskola aktiboaren oinarriak ulertarazi dizkit irakurgai honek, hala nola, ikaskuntza indibidualizatua eta autonomoa izatea, ikaskuntzaren izaera globalizatzailea izatea, bizipenei lekua uztea, eskola dinamikoa izatea eta dokumentazioari garrantzia ematea, eskola eta familiaren arteko elkarlanari garrantzia ematea, eta azkenik, naturarekiko harremana bultzatzea. Honen ostean, oinarri bakoitza banan-bana aztertzea gustatuko litzaidake:

-Ikaskuntza indibidualizatua eta autonomoa: Indibidualizatua izateak bakoitzaren erritmo ezberdin eta errepikaezinak errespetatu behar direla suposatzen du, bakoitzak bere denbora behar duelako gauzak ikasten edota barneratzen joateko. Honetarako, metodologia aktiboak erabiltzen dira, egindako proiektu guztietan behar pertsonalak zein taldearen beharrak kontuan hartuz. Honako hau aurrera eraman ahal izateko, beharrezkoa litzateke gaur egungo hezkuntza tradizionalean ditugun ratio erraldoiak txikitzea, adibidez hezitzaile bakoitzeko lau-bost ume.

Autonomoa izateari dagokionez, azpimarratu beharko litzateke haurra gai dela modu autonomoan ikasteko, bai gaitasun motorrari dagokionean eta bai esperientziak barneratzeari dagokionean ere. Ildo beretik, gehitu nahiko nuke asko markatu nauen Pikler-Loczy institutuan pentsatzen duten esaldi bat: “haur batek bere kabuz ikas dezakeen hori irakasten jardutea, alferrikakoa eta kaltegarria da haurrarentzat”, honi buruz hausnartuz konturatu bainaiz nire edota geure kabuz ikasi genitzakeen gauza asko irakasten denbora gehiegi jardun ohi dutela hezitzaileek.

    -Ikaskuntza globalizatua: Adituek diote haurrei osotasuna interesatzen zaiela, dena batera ikusten baitute eta pertzepzio orokorrak baitituzte. Honek esan nahi du haurrek modu globalean ikasten dutela. Irakasleon lana izango da beraz haurrei kuriositatea pizten dien orotaz ohartzea, horrela, ikasleen interesa eta motibazioa handiagoa izango da eta errazago lortuko dute ikaste prozesuarekin aurrera jarraitzea. Izaera globalizatzailea posible izan ahal izateko, Bizilore eskola komunitateak hainbat neurri ezarri ditu: denborak ez daude ikasgaika antolatuta (honen ordez, ingurunea modu aktiboan esploratzera animatzen dituzte haurrak), haurren parte-hartze erreala sustatzen dute (haiek esandakoari benetan kasu eginez eta haien iritziak garrantzitsuak direla adieraziz, ez gaur egungo hezkuntza tradizionalean bezala), “topagune” izeneko txokoak izendatu dituzte bakoitzak nahi edo behar duena esan dezan (askatasunez erabakiz ea hor parte hartu nahi duten edo ez). Baina, hau guztia ez litzateke posible izango bidelagunik gabe; bidelagunen funtzioa haur bakoitzaren interes eta beharrak behatzea da, honela soilik izango direlako gai dinamika, ekintza edota material egokiak eskaintzeko. Azken finean, gu, hezitzaile bezala, saiatu behar gara eskua gehiegi ez sartzen eta haur guztiei benetako protagonismoa ematen; betiere presentzia eta beharrezko laguntza osoa emanez ekintza guztietan.

-Bizipenei lekua: Irakasleon ardura da ikasleei bere emozioak adierazten laguntzea, baita bakoitzari izena jartzea ere. Horretarako, Biziloren helduek zein haurrek partekatzen dituzte euren egoera emozional eta sentipenak. Eskola hauen egunerokotasunean bizipenei eta emozioei lekua egitea oinarri metodologiko garrantzitsuenetariko bat da, eta espero dut ni irakasle naizenean ere hau praktikan jartzea, nik ere oinarri oso garrantzitsu bat dela baderitzot.

-Eskola dinamikoa eta dokumentazioaren garrantzia: Eskolek garai berrietara egokitu behar dute, eta horretarako garrantzitsua da hezkuntza sailan lan egiten (edo egingo) dugunok hausnartzea eta berritzea, eta kasu askotan hausnarketa hori hastea dokumentazioaren bidez lortzen da. Biziloren hilero egiten dituzte hausnarketa bilerak, zeinak haurtzaroa ulertzeko eta ideiak partekatzeko baliagarriak diren.

-Eskola eta familiaren arteko elkarlana: Pedagogia sistemikoa deituriko korronteak haur bakoitza bere inguruneko partaide dela dio, eta pertsona bakoitzari lekua ematea du helburu (pertsona bakoitzaren egitura desberdinak kontuan hartuz). Eta horretarako, “eskola erakundeen eta familiaren arteko elkarlanek hezkuntza prozesuaren oinarri izan behar dute” (Olvera, 2009). Biziloreren kasuan bereziki eskola eta familiaren arteko elkarlana beharrezkoa izan da, gurasoen esfortzuari esker martxan jarritako proiektua baita. Eta ez hori bakarrik, hausnarketa-bilerak egiten dituzte hilero, non eskolari lotutako gai askoren inguruan gogoeta egiten duten. Gainera, haurrak bi hauen arteko erlazio sakona eta harreman estua ikus dezake, haurrak eskolarekiko duen konfiantza handitzeko asmoz.

-Naturarekiko harremana: Gaur egun eskoletan dagoen natura-falta aski nabaria da; ikerketek diotenez soilik %29k du aire libreko tartea. Ingurunearekin harremanak eta aire librean egindako jolasak haurraren osasun eta ongizatea hobetzen laguntzen dutenez, egungo egoerari buelta emateko zenbait hezkuntza-proiektu berri garatzen ari dira mundu osoan zehar. Biziloren konkretuki, kanpoko espazioari lehentasuna eskaintzen zaio, haurrek naturarekin duten harremana estua eta egunerokoa izan dadin. Antza denez, eskolako eraikinak eskaintzen dizkien aukerez gain, urtean zehar inguruko zenbait espazio naturaletara irteerak egiten dituzte. Honetaz gain, etorkizunerako hainbat proiektu jarri dituzte martxan, hala nola, baratza, oilategia, zubi tibetarra, eskuz martxan jartzen den iturria edota tirolina.

Azkenik, ondorio gisa azpimagarria iruditzen zait aipatzea Bizilore eskola komunitatea eskola aktiboen adibide oso egoki gisa hartu daitekela, lehen aipatu ditudan eskola aktiboen oinarri guztiak betetzen baititu. Hala ere, konturatu naiz gaur egungo eskola gehienetan ez direla printzipio hauek aplikatzen, batzuetan ez asmorik ere. Horregatik, gustatuko litzaidake etorkizunera begira Biziloreren oinarriak eskola gehiagotara zabaltzea, hezkuntzarentzan onuragarria izango baita, baita haur ororentzat ere. 




Tertulia dialogikoaren link-a: https://egela1819.ehu.eus/mod/resource/view.php?id=1411477